Hayvancılık işletmenizin sınıfı, tesisinizin fiziki altyapısı ve biyogüvenlik uygulamalarıyla belirlenecek. 14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvancılık İşletmelerinin Sınıflandırılmasına İlişkin Yönetmelik, kapsamdaki işletmeleri A, B, C, D ve E olmak üzere beş sınıfa ayırıyor.
İşletme sahipleri ve yatırımcılar açısından temel soru şu: Mevcut tesis hangi şartları karşılıyor, hedeflenen sınıf için hangi yatırımlar gerekiyor? Bu rehber; sınıfların temel koşullarını, denetimi, eksikliklerin giderilmesi için verilen 30 günlük süreyi ve yatırım planlamasında dikkat edilecek noktaları açıklıyor.
Hayvancılık işletmelerinde sınıflandırma kimleri kapsıyor?
Yönetmelik, Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenen sığır, manda, koyun ve keçi bulunduran hayvancılık işletmelerini kapsıyor. Kanatlı hayvancılık ve arıcılık bu düzenlemenin kapsam tanımında yer almıyor.
Sınıflandırma, il veya ilçe tarım ve orman müdürlüklerinin yerinde incelemesiyle yapılıyor. Esas alınan ölçütler fiziki altyapı ve biyogüvenlik şartları. Yönetmelikte sınıflar için yalnızca hayvan sayısına veya kapasiteye dayalı bir eşik tablosu bulunmuyor. Bu nedenle işletmenin büyük olması, tek başına A sınıfında yer alacağı anlamına gelmiyor. (Madde 2 ve 5)
A, B, C, D ve E sınıfı hayvancılık işletmeleri ne anlama geliyor?
Sistem kademeli ilerliyor: C sınıfı D’nin, B sınıfı C’nin, A sınıfı ise B’nin şartlarını da karşılamak zorunda. Üst sınıfa geçişte yalnızca o sınıfa özgü ekipmanın alınması yeterli değil; alt sınıflardaki koşulların da sürdürülmesi gerekiyor.
| İşletme sınıfı | Temel yaklaşım | Öne çıkan şartlar |
|---|---|---|
| A sınıfı | B şartlarına ilave ileri yönetim ve biyogüvenlik | Veteriner hekim, veteriner tıbbi ürün temin izni, dezenfeksiyon tüneli ve kabini, prosedürler, bilgisayar destekli sürü yönetimi |
| B sınıfı | C şartlarına ilave sağlık ve kontrollü işletme yönetimi | Hastalıktan ari işletme sağlık sertifikası, kayıtlı giriş-çıkış, karantina alanı, doğumhane, alternatif güç kaynağı |
| C sınıfı | D şartlarına ilave altyapı ve koruma | Çevreleme, otomatik suluk, aşı yolu veya kilit sistemi, canlı hayvan kantarı, rampa, atık yönetimi |
| D sınıfı | Asgari fiziki altyapı ve biyogüvenlik | Bağımsız faaliyet bölümü, ekipman dezenfeksiyonu, yem deposu, ayakkabı dezenfeksiyonu, uygun yemlik ve suluk, havalandırma |
| E sınıfı | D sınıfının altında kalan işletmeler | D sınıfı için belirlenen asgari şartların sağlanmaması |
Tablo temel farkları özetler. Sınıf değerlendirmesinde yönetmeliğin 6–10. maddelerindeki bütün koşullar ile hayvan türüne ve faaliyete bağlı hükümler birlikte dikkate alınır.
D sınıfı işletmelerin asgari şartları
Hayvancılık faaliyeti, aynı yerleşkedeki diğer amaçlarla kullanılan yapılardan ayrılmış, sınırları belirli ve bağımsız bir bölümde yürütülmeli. Hayvan bakım ekipmanı düzenli dezenfekte edilmeli, başka işletmelerle paylaşılmamalı; kullanılmadığında kapalı yerde veya hayvanların barındığı alanlardan uzakta tutulmalı.
Yem depolama alanı, aydınlatma, temizlenebilir yemlik ve suluk, ayakkabı dezenfeksiyonu sağlayan düzenek ve hayvan refahına uygun asgari havalandırma aranıyor. Su deposu varsa temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir olmalı. Koyun ve keçi işletmelerinde koç/teke ve kuzu/oğlak bölmeleri de bulunmalı. (Madde 7)
C sınıfında hangi ilave koşullar aranıyor?
C sınıfında işletme sınırlarının dışarıdan hayvan girişini engelleyecek şekilde çevrilmesi gerekiyor. Açık alanda barındırılan hayvanlar için gölgelik ve yağmurdan korunma alanları bulunmalı.
Otomatik suluk, aşı yolu veya kilit sistemi, canlı hayvan kantarı ve sabit ya da hareketli rampa ilave koşullar arasında. Sığır veya manda bulunduran işletmelerde güvenli müdahale için hayvan sabitleme ünitesi aranıyor. Veteriner sağlık ürünleri uygun koşullarda kapalı dolapta saklanmalı; kemirgenlerle mücadele düzenekleri bulunmalı ve atıklar ilgili mevzuata uygun yönetilmeli. (Madde 8)
B sınıfında sağlık sertifikası ve kontrollü giriş-çıkış
B sınıfı işletmenin, Bakanlıkça belirlenen hastalıktan ari işletme sağlık sertifikasına sahip olması gerekiyor. Araç ve ziyaretçi hareketleri kaydedilmeli, kontrolsüz giriş-çıkış engellenmeli. Zorunlu araç girişlerinde temizlik ve dezenfeksiyon için ayrı bir alan ve uygun sistem bulunmalı.
Biyogüvenlik kurallarının görünür olması, ziyaretçi ve personel için koruyucu kıyafet ve dezenfeksiyon uygulamaları, veteriner biyolojik ürün uygulamalarının kayıtları ve farklı işletmelerin hayvanlarıyla temasın önlenmesi de bu sınıfın koşulları arasında.
Yeni hayvanlar için izole karantina alanı, hastalık bulaşmasını önleyecek mesafe ve yapıda ayrı doğumhane, jeneratör veya alternatif güç kaynağı ve yem karma aracı ya da sistemi gerekiyor. Karantina ekipmanının ve bakıcı kıyafetlerinin ayrı tutulması; sığır işletmelerinde buzağı bölmesi veya kulübesi; yetiştirme türüne uygun gezinme ve dinlenme alanları da değerlendiriliyor. Sosyal veya idari bina varsa hayvan barınaklarından ayrı alanda olmalı. (Madde 9)
A sınıfında veteriner hekim ve sürü yönetim sistemi
A sınıfında işletmede veteriner hekim çalıştırılması ve veteriner tıbbi ürün temin izni bulunması gerekiyor. Hayvan sağlığı işlemleri, görevli veteriner hekim veya onun sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli tarafından yürütülüyor.
Araçlar için dezenfeksiyon tüneli, ziyaretçiler için dezenfeksiyon kabini; işletmenin bölümlerine ilişkin biyogüvenlik prosedürleri; atık yönetim ve vektörle mücadele planları aranıyor. Yerleşim haritası, acil durum tedbirleri, sağım hijyeni talimatları, itlaf ve imha prosedürleri ile araç ve kişilerin giriş-çıkış kuralları da hazırlanmalı.
Bilgisayar destekli sürü yönetim sistemi ise kimlik ve soy bilgileriyle sağlık, üreme, besleme ve verim kayıtlarının takibini, raporlanmasını, saklanmasını ve yedeklenmesini sağlamalı. (Madde 10)
E sınıfı işletme ne demek?
D sınıfının asgari koşullarını sağlamayan işletmeler E sınıfına dâhil ediliyor. Bu sınıflandırma, işletmenin mevcut altyapı ve biyogüvenlik durumunu gösteriyor. Yönetmelik, sırf E sınıfına girildiği için otomatik bir faaliyet yasağı düzenlemiyor; diğer mevzuattan doğan yükümlülükler ise ayrıca geçerli. (Madde 6)
Süt işletmeleri ile koyun ve keçi işletmelerinde özel koşullar
Piyasaya süt arz eden işletmelerde sağım sistemi ve süt soğutma tankı; hasta veya karantinadaki hayvanlar için de ayrı sağım sistemi şartı B sınıfının ilave koşulları arasında yer alıyor. A sınıfı B koşullarını da içerdiğinden bu gereklilikler A için de geçerli. Bu hüküm, sınıf ayrımı yapılmadan tüm işletmelere ilişkin bir koşul gibi yorumlanmamalı.
Koyun veya keçi bulunduran B sınıfı işletmelerde ayak banyosu, kırkım odası ve antiparaziter uygulama ünitesi aranıyor. Mera kullanılıyorsa sürüye özel tahsis edilmiş mera kullanılmalı ve göçer hayvancılık yapılmamalı. Bu koşullar da A sınıfında devam ediyor. D sınıfındaki koç/teke ve kuzu/oğlak bölmesi gerekliliğiyle bu ilave koşullar birbirinden ayrılmalı. (Madde 7, 9 ve 10)
Sınıflandırma ne zaman yapılacak, sınıf nasıl değiştirilecek?
Yönetmelik 14 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi. Bu tarihte Bakanlık veri tabanına kayıtlı ve faal olan işletmelerin yayım tarihinden itibaren bir yıl içinde sınıflandırılması öngörülüyor. Daha önce kurulup kaydedilmiş, ancak faaliyetine ara vermiş veya son vermiş işletmeler ise yeniden faaliyete başladıklarında sınıflandırılıyor. (Geçici madde 1 ve madde 12)
Belirlenen sınıf Bakanlık veri tabanına işleniyor ve Bakanlıkça düzenlenen, işletme bilgilerini içeren belgelerde sınıf harfine yer veriliyor. Fiziki altyapı veya biyogüvenlik koşulları değişirse işletme sahibi ya da işletmeci yeniden inceleme talebinde bulunabiliyor. İl/ilçe müdürlüğünün yerinde incelemesi sonucunda sınıf yeniden belirleniyor. (Madde 5)
Denetimde eksiklik çıkarsa: 30 günlük süre nasıl işler?
İl/ilçe müdürlükleri gerekli gördüklerinde işletmeleri fiziki altyapı ve biyogüvenlik yönünden denetliyor. Mevcut sınıfa göre eksiklik tespit edilmesi hâlinde süreç şöyle ilerliyor:
- Eksiklikler tutanakla kayıt altına alınır.
- İşletmeye eksiklikleri gidermesi için 30 gün süre verilir.
- Süresinde giderilmeyen eksikliklerde işletme, koşullarını sağladığı en yüksek sınıfa alınır ve veri tabanındaki kayıt güncellenir.
Bu süre, bütün işletmelere kuruluş veya ilk sınıflandırma öncesinde tanınan genel bir hazırlık süresi değil; mevcut sınıfa göre denetimde tespit edilen eksikliklerin giderilmesine ilişkin süre. Bu maddede doğrudan düzenlenen sonuç yeniden sınıflandırmadır. (Madde 11)
Sınıflandırma yatırım ve teşvik planlamasını nasıl etkiler?
Yönetmelik kendi başına yeni bir hibe, vergi avantajı veya sınıfa bağlı teşvik hakkı getirmiyor. “A sınıfı işletme otomatik ek destek alır” şeklinde bir sonuç bu metinden çıkarılamaz. Bir yatırımın desteklenmesi, başvurulacak programın yürürlükteki koşullarına göre ayrıca değerlendirilir.
Bununla birlikte hedeflenen sınıfın yatırımın başında belirlenmesi, tesis yerleşimi ve bütçe bakımından yararlı olabilir. Örneğin karantina alanı, doğumhane, araç dezenfeksiyon alanı ve güç kaynağını proje aşamasında ele almak, sonradan yapılacak fiziki değişiklikleri azaltabilir. Bu, yönetmeliğin getirdiği bir destek vaadi değil, yatırım planlamasına yönelik değerlendirmemizdir.
Yeni tesis veya modernizasyon projenizde fizibilite ve proje analizi çalışmasıyla altyapı, ekipman ve işletme giderlerini birlikte değerlendirebilirsiniz. Yatırımın desteklere uygunluğu için Yatırım Teşvik Belgesi danışmanlığı kapsamında ayrı bir inceleme yapılabilir.
İşletme sahipleri için hazırlık kontrol listesi
- Mevcut tesisinizi hayvan türü ve faaliyet konusuna uygun sınıf koşullarıyla karşılaştırın.
- Eksikleri fiziki yatırım, ekipman, belge, kayıt ve günlük uygulama başlıklarında listeleyin.
- Hedef sınıfa geçiş için alt sınıfların koşullarını da kapsayan bir bütçe ve takvim oluşturun.
- Karantina, doğumhane, süt sağımı ve ziyaretçi hareketlerinin yerleşim planındaki ilişkisini değerlendirin.
- Dezenfeksiyon, bakım ve kayıt süreçleri için sorumluları belirleyin; ekipmanı çalışır durumda tutun.
- Yapılan iyileştirmelerden sonra yeniden sınıflandırma başvurusu için il/ilçe müdürlüğüyle görüşün.
Bu liste hazırlık önerisidir; resmî sınıflandırma yetkisi il/ilçe müdürlüklerindedir.
Sık sorulan sorular
Hayvan sayısı fazla olan işletme A sınıfı sayılır mı?
Hayır. Sınıf, yönetmelikteki fiziki altyapı ve biyogüvenlik koşullarına göre belirlenir. Hayvan sayısı tek başına A sınıfı için yeterli değildir.
Üst sınıfa geçmek için yeniden başvuru yapılabilir mi?
Evet. Sınıflandırmaya esas koşullar değiştiğinde işletme sahibi veya işletmeci başvurabilir. Yerinde inceleme sonrasında sınıf yeniden belirlenir.
A sınıfı için yalnızca veteriner hekim çalıştırmak yeterli mi?
Hayır. B, C ve D sınıflarının koşulları ile A sınıfının diğer ilave şartları birlikte sağlanmalıdır.
Denetimde eksiklik çıkması işletmenin hemen kapatılması anlamına mı gelir?
Yönetmeliğin 11. maddesi, mevcut sınıfa göre eksiklikler için 30 gün süre ve eksiklikler giderilmezse şartları sağlanan en yüksek sınıfa alınmayı düzenler. Diğer mevzuat kapsamında ortaya çıkabilecek ihlaller ayrıca değerlendirilir.
Kaynak ve yatırımınız için sonraki adım
Bu yazı, 14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvancılık İşletmelerinin Sınıflandırılmasına İlişkin Yönetmelik esas alınarak hazırlanmıştır. Sınıflara ilişkin anlatım özet niteliğindedir; işletmeye uygulanacak tüm koşullar için yönetmelik metni birlikte incelenmelidir.
Yeni hayvancılık tesisi veya modernizasyon yatırımınızın altyapı, fizibilite ve teşvik boyutunu birlikte değerlendirmek için INVORA ile iletişime geçin.